چەرمەیل بەغداد رەنج دەن تا وەرانوەر هاوردەکریاگ خوەیان بگرن (وینە)

شەفەق نیوز - بەغداد

لە جادەی رەشید کە نیشتمانیگ بۊ ئەرا دەباغی چەرمەیل لە پایتەخت بەغداد، هیچ نەمنیە بیجگە لە کارگەیگ یا دووان، وەپەی مەیسەم عەبد، کە پیشەگە لە باوگیەو میرات گردگە و لە ساڵ 1990ەو لەتی کار کەێد.

 لە کەڕادە، هێمان جادەی چەرمەیل وەردەوامە، وەلێ دوکانەیلی رۊوەرۊی کەمەوبۊن سەنین و بەرزەوبۊن نرخەیل و جیاوازی کوالیتی ئەو چشتەیلە بوون کە خریەنە رۊ، لە وەختیگ بەش کاڵا هاوردەکریاگەیل فراوانەو بوود.

عراق وە پیشەسازی چەرم ناوبانگی دەرکردگە لە پڕتاڵ پەنجایەیل سەدەی گوزەشتەو، و کوترە چەرمییە زمسانییەیل، کە لەناوخۆ وە "قەمسەڵە" ناسریانە، لە هێماگەیل شیکی و دەوڵەمەنی بۊن لەو وەختە.

 وەرد بڵاوەوبۊن پیشەسازییەگە، لە پەنجایەیل سەدەی گوزەشتە جادەیل ئەرا چەرمەیل لە کەڕادە لە ناوڕاس بەغداد دروس کریا، کە دڵنگ و جانتا و کەوشەیل چەرم لەتی خریەنە رۊ، لە شان خزمەتگوزارییەیل رەفوکردن و رەنگکردن.

 لە ساڵ 2003ەو، فرەیگ لە پیشەسازییە عراقییەیل وەرەودۊا چگن، و بڕیگیان دیار نەمەنن تا چشتەیلیگ وە کوالیتی کەمتر شوینیان بگرن، و پیشەسازی چەرم رۊوەرۊی بەرزەوبۊن نرخ مادە خاوەیل و رکابەری کاڵا هاوردەکریاگەیل بۊەو کە بەشیگ زیایبۊ لە بازاڕەگە بردن.

هاوردەکریاگ نرخی کەمترە

عەدنان شەمەری لە دوکانەگەی، کە زیاتر لە 20 ساڵە هاتیەسە دامەزرانن، کوتر و قەمسەڵە و جانتا و قایشەیل چەرم خەێدە رۊ، کە لە ناویان بەرهەمەیل ناوخۆیی لە کۆمپانیای گشتی ئەرا پیشەسازی چەرم هەس، و ئەوانی ترەکیش هاوردەکریاگن لە چین و تورکیا و ئیرانەو.

 شەمەری، ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە نرخەیل کوترە چەرمەیل لە ناوەین 150 تا 300 هەزار دینار جیاوازن، و بڕیگ لە پارچەیل وە فرەیگ لەی نرخە رەد کەن.

 لە ماوەی ساڵەیل کاری، فتراق کەمەوبۊن رویکردن لەبان بەرهەمە عراقییەیل دا، چۊنکە فرەیگ لە بسینەیل کاڵا هاوردەکریاگەیل خاستر دۊنن لەوەر قایمییان و داوەزین نرخەیلیان لە وەراورد وە هاوتا ناوخۆییەیلیان.

دیاری کەێد کە نرخ جزدان پۊل چەرم عراقی رەسێدە 35 هەزار دینار، لە وەختیگ نرخ قایش لە 20 هەزار دینارەو دەس وەپی کەێد، کە یەیش هیلێد بڕیگ  لە بسینەیل دۊر بکەفنەو لە سەنین کاڵا ناوخۆییەگە.

کارگەیل بەسیەن

شمارەیگ لە خاوەن دوکانەیل لە جادەی چەرمەیل پیشەگە لە باوگەیلانەو میرات گردنە و وەردەوام بۊن لەتی سەرەڕای وەرەودۊاچگن بازاڕەگە.

 مەیسەم عەبد، لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە کارگەیل دەباغی بڵاوەو بۊن، و پشت بەسین وە پیشەسازی ناوخۆیی رەسیە 100% لە ماوەی ساڵەیل گەمارۆ، وەختیگ هاوردەکردن قەیەغە بۊ.

 عەبد بەش کاڵا چەرمە هاوردەکریاگەیل لە وەخت ئیسە وە نزیکەی 90% مەزەنە کەێد، لە وەرانوەر 10% لە فرەترین شیوە ئەرا بەرهەمە ناوخۆییەیل، و یەیش گلەو دەێد ئەرا داوەزین خەرج هاوردەکردن.

 دیاری کەێد دەێد کە دویریان چەرمەیل هەوەجە وە شارەزایی دیرێد، و خولەیل ئەرا ژنەیل و پیاوەیل ساز کریان ئەرا فیربۊنی، لە شان پەیمانگا پیشەییەیل، وەلێ ئی خول و پەیمانگایەیلە لە ماوەی ساڵەیل دواییەو دیار نەمەنن.

 بەسیان فرەی کارگەیل دەباغی لە جادەی رەشید گلەو دەێد ئەرا کەمبۊن دەسەیل کارکەر.

 چەرم گا و بزن و پەس لەی پیشەسازییە وەکار تیەێد، لە وەختیگ وەکارهاوردن چەرم پەس لە وەخت ئیسە زاڵە، وەپەی خاوەن پیشەگە.

قایمی و دویرانن

کوترە چەرمەیل ئەو بسینەیلە کیشن کە مینەی کەشخە و قایمی و گەرمی لە زمسان کەن.

  غەیس ئەزهەر، ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە ئەوەگ گاڵی کەێد سەنین لە دوکانەیل کەڕادە کوالیتی بڕیگ لەو چشتەیلەسە کە خریەنە رۊ وەرد دریژی تەمەنیان، وتیش کە رەنگەیل سیە و قاوەیی فرەترین داواکاری لەبانیان هەس.

و ئەزهەر ئۊشێد، کە چەرم رەسەن لە دەسکرد، کە وە "موشەمەع" ناسریاگە، جیاوە کەێد وە دەسنشانکردن بەجەرکردن چەرم رەسەن لە وەخت وەرکەفتنی وە ئاگر.

دیاری کەێد کە لە چەن ساڵیگەو بەرهەمە چەرمییەیل سەنیە، وەلێ لە سەنین ناوخۆییەگە وەسیا دۊای ئەوەگ دۊنست کە بڕیگیان لە چەرم ناڕەسەن دروس کریانە و وە نرخیگ بەرز فرووشیەن.

 زەهرا عەلی، لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز، وەهۊر بەرهەمەیل کۆمپانیای "پاتا" تیارێد کە لە عراق کوتر و کەوس و کیف خستە رۊ کە وە کوالیتییان ناسریان.

 دۊنێد کە بەرهەمە چەرمییە عراقییەیل جیاواز بۊن وە قایمییان، لە وەختیگ ئەو بەرهەمەیلە کە ئمڕوو لەناو خەڵک بڵاوە فرە زویتر خراوەو بوون.

هەمیش دیاری کەێد کە کوتر و کیفەیل دروسکریاگ لە چەرم رەسەن هێمان رویکردن لەبانیان هەس لەوەر ئەوەگ شیکییگ دیرن وەرد توانای وەرگەگردن لەکارهاوردن ئەرا چەن ساڵیگ.

 لە دوکانەیل کەڕادەیش، بڕیگ لە سەربازییەیل هەڵوژاردنیگ پەیا کەن کە گونجیاگە وەرد هەوەجەیلیان، کە یەحیا عەزاوی، یەکیگ لە بسینەیلو، وەخاستر دۊنێد کە چاکەتە چەرمەیل لە دوکانە ناوخۆییەیلەو بسینێد لەوەر ئەوەگ کوالیتی و قایمی دابین کەن، وەرد توانای هەڵوژاردن دیزاین و رەنگ و قەوارە وەپەی ئەوەگ گونجیاگە وەرد سروشت کاریان.

 عەزاوی دۊنێد، کە ئی دوکانەیلە ری وە بسین دەێد تا وەرجە سەنین چەرمەگە بۊنێد و کوترەکە وەپەی قەوارەی خوەی بدۊرنێد، وەرد توانای دەسکارییکردن و خاسەوکردن لە وەخت هەوەجە.

دوو ئەوەنەی نرخ هاوردەکریاگ

لە وەرانوەر ئەوە، شارەزای ئابووری مەزهەر زەهەبی، دۊنێد کە هووکارەیل سیاسی و چەن ئاڵشتکارییگ دەسمیەتی دانە لە وەرەودۊاچگن پیشەسازییە عراقییەیل، کە لە ناویان پیشەسازی چەرم، وە دەسنشانکردن ئەرا ئەوە کە داوەزین نرخ کاڵا هاوردەکریاگەیل و دۊرکەفتن فرەیگ لە هاووڵاتییەیل لە سەنین بەرهەم ناوخۆییەگە لە دیارترین هووکارەیل ئی وەرەودۊاچگنە بۊنە.

 زەهەبی، لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز، مەزەنە کرد کە ناوەنجی نرخ کوتر چەرم هاوردەکریاگ وە  کە رەد نیەکەێد لە 60 هەزار دینار، لە وەرانوەر نزیکەی دوو ئەوەنەی ئی پویلە ئەرا کوتر ناوخۆی، وە دیاریکردن ئەوە کە جیاوازییەگە بەرهەمە چەرمەیل ترەکیش لەخوەی گرێد.

 دیاری کەێد کە کەمبۊن کارکەرەیل لە دەباغی و بەرزەوبۊن نرخ مادە خاوەیل دەسمیەتی دانە لە داوەزیان پیشەسازییگ کە رکابەری بەرهەمە جیهانییەیل کرد وە کوالیتییەگەی.

زەهەبی، کۆتایی وە قسەیلی تیەرێد کە گورجکردن پیشەسازییە ناوخۆییەیل تۊنێد بڕە پۊل گەورەیگ ئەرا حکومەت دابین بکەێد، و هەوەجە وە بڕیاریگ نیشتمانی و ریێکەفتنیگ ناوخۆیی و دەیشتەکی دیرێد.