بەرزەوبۊن دۆلار نرخەیل خوەراک لە بەغداد و هەولێر و بەسرە بەرزەو کەێد.. و بازرگانی هەڕەشە لە دەسکارییکەرەیل کەێد

شەفەق نیوز - بەغداد

نرخەیل کاڵا و کەلوپەل و وە تایبەت خوەراک بەرزەوبۊنیگ دیار وەخوەیان دینە، کە دامەزراوەی "عراق ئایەندە" ئەرا لێکۆڵینەوە و راوێژکارییەیل ئابووری ئەوە لە سێ شار گەورە دیاری کرد کە بەغداد و هەولێر و بەسرەن وە رێژەی جیاجیا، لە وەختیگ وەزارەت بازرگانی ئی بەرزەوبۊنە وە دەسپیچگ نرخ وەرچەرخانن دۆلار وە "بیپاساو" وەسف کرد لە فرەی جویرەیل، وە دووپاتکردن لەبان خەمسەردی نەکردنی وەرد دەسکارییکەرەیل وە تیکەنان مەردم.

 لەی باوەتەو، سەرۆک دامەزراوەگە شارەزای ئابووری مەنار عوبەیدی لە بڵاوکریاییگ وە ناو: "هەفتەیەیل لە کەمەوکردن بایی دینار: چۊن نرخەیل خوەراک لە بەغداد و بەسرە و هەولێر ئاڵشت بۊن؟"، وت، کە "لە سەرەتای مانگ تشرین دۊیەم/ نۆڤەمبەر ئیسە نرخ فەرمی دۆلار ئاڵشت کریا ئەرا 1,520 دینار، و زانیارییەیل بەرنامەی خوەراک جیهانی، کە 25 کاڵای سەرەکی لەخوەی گرێد، نیشان دەن چۊن نرخەیل لە بازاڕەیل لەی ماوە ئاڵشت بۊنە.

دیاری کرد کە نرخ دۆلار لە بازاڕ هاوتەریب لە نزیکەی 1,565 دینارەو بەرزەو بۊە ئەرا 1,675 دینار، واتە وە نزیکەی 7%، و وە ئاستیگ نزیک لەیەکار لە هەرسێ شارەگە، و کەلینەگە لە ناوەین نرخ فەرمی و نرخ بازاڕ هاوتەریب وە نزیکەی 10% مەنیە.

عوبەیدی زیای کرد کە خوەراک لە هەرسێ شارەگە لە ماوەی ئی ماوە بەرزەو بۊە، وە ئی جۊرە: بەسرە 10%، و بەغداد 6.5%، و هەولێر 6.5%.

دیارترین ئەو کاڵایەیلە کە لە هەرسێ شارەگە بەرزەو بۊنە

لە بەسرە، عوبەیدی دەسنشان کرد ئەرا نرخ زەیت رووەکی کە لە 2,500ەو بەرزەو بۊە ئەرا 3,500 دینار، و پەتاتە 68% زیای کردگە، لە وەختیگ نرخ پیاز دوو ئەوەنە بۊە، و هەمیش پەنییر 25% بەرزەو بۊە، و برنج 18%، و نخوت 10%، و لە هەولێر، شەکر لە 1,050ەو بەرزەو بۊە ئەرا 1,500 دینار، و نرخەیل ساوەر 35% زیای کردنە، و برنج 31%، و شیر وشک 22%. و هەمیش پەتاتە 50% بەرزەو بۊە و پیاز 33%، وەلێ لە بەغداد، پیاز 45% بەرزەو بۊە و شیر هشک 18%، لە وەختیگ فاسۆلیا 7% زیای کردگە، و برنج و زەیت و پەتاتە هەر یەکیگیان 6%.

ئارامبوین نرخەیل بڕیگ لە کاڵایەیل

 سەرۆک دامەزراوەی "عراق ئایەندە" دووپات کرد، کە نرخەیل نان و ئارد و مامر و هێلکە و گووشت سوور لە هەرسێ شارەگە ئارامن، لە وەختیگ نرخەیل خورما و ماسی نزمەو بۊنە.

ئی ئاڵشتکارییەیلە چە ئاشکرا کەنەو؟

 عوبەیدی دیاری کرد کە زیایبۊنەگە وە خێرایی دەرکەفتگە. دۆلار 7% بەرزەو بۊە، و نرخەیل خوەراک لە ناوەین 6.5% و 10% بەرزەو بۊنە تەنیا لە ماوەی هەفتەیەیل، وە ئەگەرداین ئەوە کە بازرگانەیل نرخ بڕیگ لەو کاڵایەیلە بەرزەو کردنە کە لە لایان هەن لەوەر خوەیئامادەکردن ئەرا بەرزەوبۊن خەرج بارە نووەیل.

 هوشداری دا کە زیایبۊنەگە گشت کاڵایەیل لەخوەی نەگردگە، خەسەو بۊە لە کاڵایەیل فرەیگ کە هاوردە کریەین و باییەیلیان وە دۆلار هەژمار کریەێد، جۊر برنج و زەیت و شەکر و پەلکەدارەیل (پاقلەمەنییەیل) و شیر هشک، لە وەرانوەر ئەوە، نرخەیل بڕیگ لە کاڵا سەرەکییەیل وە جیگیری مەننە.

 رەسیە ئەو دەرەنجامە کە نرخەیل لە بەغدادیش بەرزەو بۊنە، دۊای ماوەیگ کە بەرزەوبۊن دۆلار وە ئاشکرا لەبان نرخەیل خوەراک لە پایتەخت دەرنەکەفت، نرخەیل وە 6.5% بەرزەو بۊن لە ماوەی شەش هەفتەی دۊایی، و یەیش زیایبۊنەگە دەس کردیە وە رەسین وەرەو بازاڕەیل شارەگە.

دۊاتر چە شایەد رۊ بەێد؟

 عوبەیدی بڵاوکریایەگەی دوایی هاورد کە وت: "شایەد زیایبۊنەیل ترەک دەرکەفن وەرد فرووشتن ئەو ئەممارە کە وە دۆلار کەمترەگە سەنیاس، و رەسین کەلوپەلەیل نوو کە خەرجیان لەبان نرخ بازاڕ ئیسە هەژمار کریاگە"، لە قسەیلی وتیش: وەلێ بڕ زیایبۊن ئایەندە پشت وە ئەوە بەسێد کە چە ئەرا نرخ دۆلار رۊ دەێد، و لەبان ئەوەگ ئایا کەلینەگە لە ناوەین نرخ فەرمی و هاوتەریب تەنگەو بوود.

هەڵوێست وەزارەت بازرگانی عراقی

لەلای خوەیەو، راوێژکار وەزارەت بازرگانی محمد حەنوون، دووپات کرد کە وەزارەتەگە وە گرنگییەوە وەدۊاچگن جۊلەی نرخەیل لە بازاڕەیل ناوخۆیی کەێد وە تایبەت ئەو بەرزەوبۊنەیلە کە بڕیگ لە مادەیل خوەراکی و وەکارهاوردن وەیخوەیان دۊنن، وەرد ئەو بەرهەمە ناوخۆییەیلە کە وە شیوەیگ راسەوخۆ پەیوەندی وە هاوردەکردن یا جیاوازییەیل نرخ وەرچەرخانن دۆلار نەیرن.

 حەنوون لە بەیاننامەیگ رەسیە ئاژانس شەفەق نیوز دیاری کرد کە بەرزەوبۊن نرخ وەرچەرخانن دۆلار نەبایەس وە "خوەکارانە" بوودە دەسپیچگ ئەرا زیایکردن نرخەیل گشت کاڵایەیل وە تایبەت بەرهەمە ناوخۆییەیل و ئەممارەیل هاوردەکریاگ وەرین وە نرخەیل وەرچەرخانن کەمتر، وە دەسنشانکردن ئەوە کە وەزارەتەگە رەتی کەێد وەکارهاوردن ئاڵشتکاریەیل ئابووری ئەرا چەسپانن زیایبۊنەیل نرخیی بیخود و وەدەسهاوردن قازانجەیل دەگمەن لەبان گیرفان هاووڵاتییەیل.

دیاری کرد کە وەزارەت بازرگانی لەڕی دەزگایەیل چەودیاریی و هەماهەنگیکردن وەرد لایەنە کەرتەگی و ئەمنییە پسپۆڕەیل کار کەێد لەبان وەدۊاچگن جۊلەی بازاڕەیل و چەودیاریکردن گرانفرووشی و دەسکارییکردن وە نرخەیل و کردەوەیل زەفتکردن و دڵنیابۊن لە هووکارەیل بەرزەوبۊنەیل و رادەی پەیوەندیدار بۊنیان وە خەرجەیل بەرهەمهاوردن و هاوردەکردن و بارکردن و بەشەوکردن.

 وتیش کە وەزارەتەگە وەرد ئی دیاردەیلە رەفتار کەێد لەڕی زیایکردن گەردینەیل چەودیاری و وەدۊاچگن سکاڵایەیل هاووڵاتییەیل و هەماهەنگیکردن وەرد لایەنە پسپۆڕەیل ئەرا جیوەجیکردن ریکارە یاساییەیل وەرانوەر سەرپێچیکارەیل، و رەوانەکردن فێڵکردن و زەفتکردن و کردەوەیل بازرگانی نایاسایی ئەرا لایەنە پەیوەندیدارەیل وەپەی یاسا کارپیکریاگەیل.

 حەنوون دووپاتیش کرد لەبان ئەوە کە ئازادی بازاڕ واتە ئازادی وەکارهاوردن نییە، و رکابەریی یاسایی هەوەجەس نەچوودە رییگ ئەرا گرانفرووشی، وە دووپاتکردن ئەوە کە وەزارەتەگە وەردەوام بوود لە کارکردن لەبان هازدارکردن خستنەڕۊ کاڵا سەرەکییەیل و پاڵپشتی سەقامگیری بازاڕەیل و گاڵداین رکابەری وە شیوەیگ کە بەشدار بوود لە پاراستن توانای سەنین مەردم.

 وتیش کە پاراستن وەکارهاور وەرپرسیارییگ نیشتمانییە و قەبووڵ نییەکەیمن بەرزەوبۊن نرخ وەرچەرخانن دۆلار بچوودە دەسپیچگ واز ئەرا بەرزەوکردن نرخەیل وەبی هووکارەیل ئابووری راسگانی و وەدۊاچگن سەرپێچییەیل کریەێد و ریکارە یاساییەیل وەرانوەر ئەنجامدەرەیلیان گیریەێدە وەر وەبی خەمسەردی.