چوین دیپلۆماسیەت نێچیرڤان بارزانی زگەخشکی دیمەشق لە دەروازەیل کۆبانی وسانەو؟

شەفەق نیوز – هەولێر

(وتار قوباد ئاراش ئەرا ماڵپەڕ دیپلۆماسی ئیران، هەڵگەردان ئاژانس شەفەق نیوز)

لە ناوڕاس مانگ یەک ساڵ 2026، خوەرهەڵات ناوڕاس سەرلەنوو کەفتە لە کەنار کارەساتیگ گەورەی مرۆیی و جیۆپۆلەتیکی، دویای ماوەیگ ئارامیی تاڕادەیگ دویای رمیان رژیم بەشار ئەسەد، گۆڕەپان سوریا جاریگ ترەک  سەرهەڵدا، هەناێ حکومەت نوو دیمەشق وە سەرۆکایەتی ئەحمەد ئەلشەرع، پەلامار ناوچە کوردنشینەیل باکوور وڵات دا، ئی پەلامارە رێبازیگ تەواو سەربازی بوی، لە بنەمای قسەیگ تونڕەوی ئیسلامی، لەژیر پەرچەم گلەوداین "سەروەری تەواو" و کۆتاییهاوردن وە هەر جویرە خوەیوەڕیەوبردنیگ.

جەنگ و تەقەکردن لە جەرگەی شار حەلەب دەسوەپی کرد و گەڕەک شێخ مەقسوود و ئەشرەفیە تۆپواران سەختیگ کریان، ئیجا ئۆپراسیۆنە سەربازییەیل وەرەو حەسەکە و ئمجا وەرەو پەراویز کۆبانی بڵاو بوی، کە شاریگە ئەرا کورد گرنگییگ تایبەت و رەمزی دیرێد، وەگەرد وەرخودان هیزەیل سوریای دیموکرات لە وەرانوەر ئەو پەلامارەیلە، ناهاوسەنگی هیز و کەمەوبوین پشتیوانی بەشیگ لە هاوپەیمانە ناوخۆییەیل کورد هیشت هەڵوێست کورد ناسک بوود.

قەیرانەگە لەوەر  بڕین پەلگ دویەتیگ شەڕڤانا کورد دروس بوی کە لەو جەنگە  کوشیا، ئەندامیگ هیزەیل حکومەت زیاتر بوی، ئی کردەوە  وه تویڕەیی فراوانیگ لەلایەن کوردەیل ناو و دەیشت سوریا لەلی بویەو، و ناڕەزایەتی جەماوەری فراوانیگ لە هەولێر و سلێمانی و پایتەختەیل ئەوروپا، وەگەرد هەڵمەت خەسیگ فریاگوزاری و میدیایی لەلی بویەو.

لە تویڕەیی جەماوەرییەو ئەرا کردەوەی سیاسی

لەناو ئی پەرەسەنینە، ئەوە ئاشکرا بوی کە تەنیا تویڕەیی جەماوەری بەس نییە ئەرا ریگریکردن لە سڕبردن وەرەو جەنگ ئاشکرا، لێرا رۆڵ نێچیرڤان بارزانی سەرۆک هەرێم کوردستان دیار دا، کە هەرێمەگە لە "تەماشاکەریگ نیگەران ئەرا ئەکتەریگ سیاسی و ناوەنگیری ناوچەیی" ئاڵشت کرد.

بارزانی وە ئەزموونە فراوانەگەی لە وەڕێوەبردن قەیرانەیل ئەو زانێد کە رزگارکردن کۆبانی تەنیا لە ری روانگەی کەناڵ سیاسی و دیپلۆماسییەو کریەێد، چگە پیری پەیوەندیکردن وەگەرد هەردوگ لایەن جەنگ، پەیوەندی وە مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتی هیزەیل سوریای دیموکرات و ئەحمەد ئەلشەرع کرد لە دیمەشق کە گامیگ ویرەدار لە وەختیگ کە بیمتمانەیی رەسیەسە لوتکە.

لەم پەیوەندییەیلە بارزانی دووپات لەوە کرد کە دویرخستن کورد لە بانان سوریا، وڵات بەێدە ناو جەنگیگ نوو پەرتبوین و هەڕەشە تیرۆریستییەیل زنیەو کەێد، داوا لە سەرکردەیل کورد کرد کە ریبازیگ پراگماتیک بگرنەوەر کە لە بنەمای دیالۆگ وەرد دیمەشق، نەک جەنگ سەرتاسەری.

هاوتەریب وەگەرد ئەوەیش بارزانی چەوپووشی لە رەهەندە سیاسییە رەمزی و ناوخۆییەیل نەکرد، رووژ 16ی 1، هەولێر میوانداری گردەوبوینیگ باڵا ناوەین مەسعوود بارزانی و مەزڵوم عەبدی کرد، پەیامیگ ئاشکرای یەکڕزی کورد بوی کە قەوارەی دانوسەنکاری کورد پتەوتر کرد و سەختی هەر پەلاماریگ وەبانی زیای کرد.

لە ئاست ناودەوڵەتیش نێچیرڤان بارزانی تووڕ فراوانیگ پەیوەندی وەرگرد گەپە کاریگەرەیل کرد، وەگەرد فەرەنسا و ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و هەرلیوا تورکیا و ئیمارات هەماهەنگی کرد و وتار بەرژەوەنی هاوبەش پیشکەش کرد نەک جەنگ، بارزانی خستە یاد ئەنقەرە کە درویژەدان وە جەنگ لە باکوور سووریا هەڕەشە لە ئاسایش سنوورەیلی دەێد و هوشداری دا وە واشینتۆن کە پەرەسەنین جەنگ خزمەت وە نەیارەیل هەرێمیی و جیماگەیل رژیم وەرین کەێد.

لە ئاگربەسیەو ئەرا رێککەفتن سیاسی

ئی جویلەکردنە لە بان زەوی ئەنجام وەرچەویگ لەلی بویەو، خەسی جەنگەگە کەمەو بوی و ئاگربەسیگ وەختانە دریا، کە وە زویوەزوی درویژە وەپی دریا، وەرجە ئەوە کە لە 29ی کانوون دویەم رێککەفتنیگ سیاسی فراوانتر باێد، لە رێککەفتنەگە یەکخستن هیزەیل سوریای دیموکرات وە دامەزراوەیل دەوڵەت سوریا و رادەسکردن دەروازە سنوورییەیل و کێڵگە نەفتییەیل وە حکومەی ناوەندی، لە وەرانوەر دانپێدانان دەستووری وە مافە رووشنهویری و ئیدارییەیل کورد و گەرەنتی لە دژ گووشەگیریی کورد.

یەکیگ لە دەرئەنجامە فرە دیارەیل ئی فامستنە، چارەسەرکردن پرس زیندانیەیل داعش بوی، کە رخباری ئەمنی گەورەیگ دروسکرد، لەوەر هەماهەنگی ناوەین دیمەشق و هەولێر و واشنتۆن، شمارەیگ فرەیان ئەرا عراق کلکریان، گامیگ کە وە دەسکەفتیگ وەرچەو ئەرا ئاسایش ناوچەگە و ناودەوڵەتی باسی کریا.

رۆڵ ناودەوڵەتی نێچیرڤان بارزانی لە ری هەماهەنگی وەرد پاریس و واشنتۆن و ئەنقەرە رەسیە لوتکە، پەیوەندی ڕاستەوخۆی وەرد ئیمانوێل ماکرۆن کرد کە وە ئاشکرا دەسخوەشی لە تەقەلایەیل ناوەنگیری کرد، وەرجەیە ئەوە کە  دویاتر لە هەولێر پیشوازی لە وەزیر دەیشت فەرەنسا بکەێد، هەرلیوا بارزانی میوانداری کلکریای تایبەت ئەمەریکا لە سوریا کرد، گامیگ کە ڕەنگدانەوەی هەڵوێست ئەو جویر ناوەنگیر هەرێمی بوی کە توانای ئاشتکردن بەرژەوەنییە ناکۆکەیل دیرێد.

لەباوەت تورکیاش، ئەو رێبازیگ ناسک داشت کە هەستیارییە ئەمنییەیل ئەنقەرە لەوەرچەو گرد و لە ری کەناڵە ناڕاستەوخۆیل بەشداری کرد لە تێکەڵکردن نیگەرانییەیلی لە پرۆسەی چارەسەرکردن، نەک پشتگووشیان بخەێد.

وە گشتی رویداوەیل مانگ یەک و شوبات 2026 ئەو چەسپانن کە دیپلۆماسی تا ئیسەیش توانای چەسپانن چارەسەری دیرێد، تەنانەت لە ئاڵووزترین گۆڕەپانەیل خوەرهەڵات ناوڕاس، نێچیرڤان بارزانی وە سەرکەفتن پایتەخت سیاسی و دیپلۆماسی هەرێم کوردستانی وەکار هاوردە تا کۆبانی نەوودە سیمایگ ترەک لە ویرانکاری، مۆدێلیگ رۆڵ چالاکانەی کورد لە داڕشتن داینامیکی ناوچەگە نشان دا.