ئەسارەی ئیتالیا.. میدالیایگ دیپلۆماسی بەرز نێچیرڤان بارزانی خەێدە ناو کەسایەتییەیل ناودەوڵەتی وەرچەو
شەفەق نیوز - هەولێر
بەخشین میدالیای "ئەسارەی ئیتالیا" لەلایەن ئیتالیاوە وە نێچیرڤان بارزانی سەرۆک هەرێم کوردستان دەروازیگ ئەرا قسەکردن لەباوەت هێماداری ئی رێزلینانە و گرنگییەگەی واز کرد، کە یەکیگە لە دیارترین میدالیا فەرمییە ئیتالییەیل کە بەخشیەێدە ئەو کەسایەتییەیلە کە بەشداری لە وەهازکردن پەیوەندییەیل رۆما وەگەرد دەیشتەو کردنە.
رێزلینانەگە ئەرا رەنگدانەوەی پەسندانیگ ئیتالی بۊ ئەرا رۆڵ بارزانی لە چەسپانن سەقامگیری، و وەرەونوابردن هاوکاری ناوەین هەولێر و رۆما لە دۆسیەیل ئاسایش، و چاکسازی هیزەیل پێشمەرگە، و مقیەتیکردن کەلەپوور کلتووری.
وەپای سەرۆکایەتی ئیتالی، میدالیاگە وە شیوازە ئیسەییەگەی لە ساڵ 2011 دامەزریاگە، جویر جیگریگ ئەرا میدالیای "ئەسارەی هاوپشتی ئیتالی" کە دۊای جەنگ جەهانی دۊەم دەرکەفت، و تەرخان کریاۊد ئەرا رێزلینان لەو کەسەیلە کە دەسمیەتی لە ئاوەدانکردن ئیتالیا یا پاڵپشتی پەیوەندییە دەیشتەکییەیلی دانە.
وەگەرد هەموارە نووەگە، میدالیاگە فتراق لەبان رێزلینان لەو کەسایەتییەیلە خەێد کە بەشداریی تایبەت لە وەهازکردن پەیوەندییە سیاسی و کلتووری و ئابووری و مرۆییەیل وەگەرد ئیتالیا دیرن.
میدالیاگە لەلایەن سەرۆک کۆمار ئیتالییەو وەپای پێشنیار وەزیر دەیشت بەخشیەێد، و دۊای وەرگردن رای ئەنجومەن میدالیاگە کە وەزیر دەیشت سەرۆکایەتیی کەێد، ئەوەگ کە سیمایگ فەرمی بەرز وەپی بەخشێد کە لە ئافرەینە دیپلۆماسییە ئاساییەیل رەد بوود.
میدالیای "ئەسارەی ئیتالیا" بەشەو بوود ئەرا پەنج پلەی سەرەکی، لە "سوارچاک"ەو دەس وەپێ کەێد، دۊاتر "ئەفسەر"، و "فەرماندە"، و "ئەفسەر گەورە"، تا رەسێدە "سوارچاک خاچ گەورە"، کە بەرزترین پلەی ئاساییە لەی میدالیا، هەرلیوا پلەیگ تایبەت هەس کە وە ناو "خاچ گەورەی شانازی" ناسریەێد، و لە ئەگەریگ بیوینە بەخشیەێدە ئەو کەسەیلە کە گیانیان لەدەسدانە یا رۊوەڕۊی زەخمداری سەخت بۊنە لە وەخت جیوەجیکردن کارەیل مرۆیی گەورە لە دەیشت.
گرنگی میدالیاگە لەوەس کە وەگشتی تەنیا لەبان بنەمای پۆست نیەبەخشیەێد، بەڵکم لەبان بنەمای بەشداری کەسە رێزلیگیراسەگە لە دروسکردن پەیوەندییەیل دۊر مەودا وەگەرد ئیتالیا، چ لە دیپلۆماسی یا ئاسایش یا کلتوور یا ئابووری یا کار مرۆیی بوود، و لەوەر یەیش میدالیاگە لە ساڵەیل گوزەشتە وە ناوەیل سیاسی و ئایینی و دیپلۆماسی و ئابووری وەرچەو لە شمارەیگ لە وڵاتەیل بەسیاسەو.
لەناو ئەو کەسایەتییەیلە کە وەرجە یە پلەی "سوارچاک خاچ گەورە" لە میدالیای ئەسارەی ئیتالیا وەدەس هاوردنە، ئالفیۆ بیڤا، جیگر یەکەم ئەرا سەرۆک کۆستاریکا، و پاتریاک فوئاد تەواڵ، پاتریاک لاتین لە قودس، و میشێل رۆژێه، وەزیر دەوڵەت مۆناکۆی وەرین، و نیکۆلا رێنزی، وەزیر دەیشت سان مارینۆی وەرین، بیجگە لە کەسایەتییەیل ئابووری وەرچەو کە بازرگان تورکی رەحمی کۆچ لەناویانیە.
رێزلینان بارزانی لە چوارچیوەی پەیوەندییگ پەرەسەنگ ناوەین هەولێر و رۆما تیەێد، کە تایبەت لەڕی رۆڵ ئیتالی لە پاڵپشتی هیزەیل پیشمەرگە لەناو تەقەلایل هاوپەیمان ناودەوڵەتی، و بەشداریکردن لە مەشق و رێکخستن دەرکەفت، بیجگە لە هاوکارییگ مەدەنی و کلتووری کە مقیەتیکردن شۊنەوارەیل و کەلەپوورەیل لە هەرێم کوردستان لەخوەی گرد.
بارزانی، لە وتەیگ لەناو رسوومەیل رێزلینانەگە، وت کە پاڵپشتی حکومەت و گەل ئیتالی ئەرا هەرێم کوردستان وە بەرز نرخنێد، و تایبەت ئەو دەسمیەتیە سەربازی و مەشقەیلە کە پیشکەش وە هیزەیل پیشمەرگە کریانە، و ئەوەیش وە بەشدار لە وەهازکردن توانایەیل هیزە ئەمنییەیلە لە هەرێم کوردستان دانا.
هەرلیوار باس ئەوە کرد کە پەیوەندی وەگەرد ئیتالیا تەنیا لەبان بوار سەربازی نیەمینێد، بەڵکم ئەرا لایەنەیل مەدەنی و کلتووری پەل کێشێد، و دووپات کرد کە رۆما هاوبەشیگ گرنگ لە مقیەتیکردن کەلەپوور و کلتوور لە هەرێم کوردستان بۊە.
ئاژانس هەواڵەیل ئیتالی فەرمی "ئانسا" باس لە رێزلینانەگە کرد چۊ وێستگەیگ وەرچەو لە پەیوەندییەیل ناوەین ئیتالیا و هەرێم کوردستان، و دەسنشان ئەوە کرد کە میدالیاگە بەخشیەسە بارزانی وە رێزگردن لە بەشدارییەیلی لە وەهتزکردن پەیوەندییە دووانیەیل لەناو هاوکارییگ وەردەوام لە زیاتر لە بیس ساڵەو کە لایەنەیل سیاسی و ئەمنی و ئابووری و کلتووری لەخوەی گردگە.
ئاژانسە ئیتالییەگە دیار کرد کە رۆما لە ژیر رووشنایی پاڵپشتیکردنی ئەرا گفتوگۆ و میانڕەوی و فرەیی ئایینی و هاوکاری ناودەوڵەتی تەماشای رۆڵ بارزانی کەێد، کە ئەوانیش دۆسیەیلیگن، وەپای مەزەنەی ئیتالی، پەسیاگن وە ئارامی عراق و خوەرهەڵات ناوڕاس، و وە گرنگی هاوبەشی وەگەرد هەرێم کوردستان لە ئاسایش هەرێمی و بەرژەوەنییە فراوانەیل ئەوروپا.
بەخشین میدالیاگە دۊای دەرچگن مەرسوومیگ سەرۆکایەتی ئیتالی لە 29ی ئایار مەیا 2026 هات، کە سەرۆک سێرجیۆ ماتارێلا و وەزیر دەیشت ئەنتۆنیۆ تایانی واژووی کردن، و لە رووژنامەی فەرمی ئیتالی لە 17ی حوزەیران گوزەشتە بڵاو کریا، و ناو نێچیرڤان ئیدریس مستەفا بارزانی لەناو ئەو کەسایەتییەیلە بۊ کە پلەی "سوارچاک خاچ گەورە" لە میدالیای "ئەسارەی ئیتالیا" وەپیان بەخشیەێد.
