تەنیا ئەرا سێ رووژ.. کەمەوکردنە وەکارهاوردن مۆبایلە زیرەکەیل چە وە مێشک کەێد؟

شەفەق نیوز - چەودیاریکردن

توێژینەوەیگ ئەڵمانی نوو ئاشکرا کرد کە کەمەوکردنەوەی وەکارهاوردن مۆبایلە زیرەکەیل تەنیا ئەرا ماوەی سێ رووژ، ئاڵشتکاری لە چالاکیی ناوچەیلیگ لە مێشک دروس کەێد کە پەیوەندیدارن وە خەڵات (پاداشت) و ئارەزوو، لە دەرئەنجامەیلیگ کە توێژەرەیل وەسفیان کردن وە ئەوەگ خاوەن لیکچنیگە وەگەرد ئەو نموونەیل دەماریە کە پەیوەندیدارن وە ئالوودەبۊن وە بڕیگ ماددە.

توێژینەوەگە لەبان 25 کوڕ و دۊت ئەنجام دریا کە تەمەنیان ناوەین 18 تا 30 ساڵ بۊ، داوا لەلییان کریا وەکارهاوردن مۆبایلە زیرەکەیلیان کەمەو بکەن ئەرا کەمترین ئاست ئەرا ماوەی 72 سەعات، وەگەرد ریەدان تەنیا ئەرا ئەنجامدان پەیوەندییە گرنگەیل و وەکارهاوردن مۆبایلەگە لە ئەرکەیل پەیوەندیدار وە کار.

توێژەرەیل لە هەردوگ زانکۆی هايدڵبێرگ و کۆلۆنیا لە ئەڵمانیا پشت بە وەشکینەیل وینەگردن وە دڕنگەی موگناتیسی (MRI) بەسان، وەرگەرد تاقیکردنەوەیل دەروینی کە ئەنجام دریاۊن وەرجە و دۊای ماوەی سنووردارکردن وەکارهاوردن مۆبایلەیل، ئەرا ئامانج چەودیاریکردن کارتیکەر ئی کارە لەبان چالاکیی مێشک.

توێژەرەیل وتن کە ئەوان ریچکەیگ درویژماوە بەسانە ئەرا لێکۆڵینەوە لە کارتیکەرەیل سنووردارکردن وەکارهاوردن مۆبایلە زیرەکەیل لەلای کەسەیل، و نشان دان کە ئەوان پەیوەندییگ لە ناوەین ئاڵشتکارییەیل چالاکبۊن مێشک وە رەدبوین وەخت و سیستەمەیل گواستنەوەی دەماری پەیوەندیدار وە ئالوودەبۊنەو توومار کردگە.

لە وەشکینەیل مێشک کە ئەنجام دریاۊن دۊای کۆتاییهاتن ماوەی سنووردارکردنەگە، وینەی مۆبایلە زیرەکەیل لە دوو دۆخ (کارکردن و کوورەوبۊن) نشان بەشداربویەیل دریا، وەرگەرد وینەی بیلایەن لە چشتەیلیگ جۊر کەشتی و گوڵ.

دەرئەنجامەیل نشان دان کە تەماشاکردن وینەی مۆبایلە زیرەکەیل بۊسە مدوو گاڵداین ئاڵشتکارییەیل لە ناوچەیلیگ لە مێشک کە وەرپرسیارن لە چارەسەرکردن خەڵات و  و شەیدایی، کە ئەو ناوچەیلە لە بڕیگ لە تایبەتمەندییەیلەیان وەرد ئەوەیلە لەیەکچن کە پەیوەندیدارن وە ئالوودەبۊن وە ماددەیلیگ جۊر نیکۆتین و کحول، ئەوەیش نشان دەێد کە مۆبایلە زیرەکەیل ئەگەر دیرێد تایبەتمەندی ئالوودەبۊن هاوشیوەیان بوود.

وەپای توێژینەوەگە، ئەو ئاڵشتکارییەیلە پەیوەندی داشتنە وە سیستەمەیل دۆپامین و سیرۆتۆنین، کە دوو کلکەر دەمارین و رۆڵیگ گرنگ دەینە لە رێکخستن دەروینی و رەفتار زوورەملی، ئەوەیش پشتیوانی لە گریمانەی ئالوودەبۊن وە مۆبایلە زیرەکەیل کەێد.

لە وەرانوەر ئەوە، تاقیکردنەوەیل دەروینی هیچ ئاڵشتکارییەیلێگ لە دەروینی یا لە ئاست ئارەزوو وەکارهاوردن مۆبایل نشان نەیان، هەرچەن بڕیگ لە بەشداربویەیل باس ئەوە کردن کە هەس وە خاسبۊنیگ دەروینی کەن دۊای کەمەوکردن وەکارهاوردنی.

توێژەرەیل دیاری کردن کە توێژینەوەگە وە شیوەیگ یەکییلاکەر ئەو هوکارەیلە دیاری نەکردگە کە وەکارهاورەیل مۆبایلە زیرەکەیل کەنە مدوو ئەو ئاڵشتکارییەیل دەمارییە، وەلی باس ئەوە کردن کە کۆمەڵە هوکاریگ هەس کە ئەگەرە بەشدار بوون لەو کارە، و دووپات کردن کە هەوەجە وە توێژینەوەیل زیاتر هەس ئەرا فامستن لەو پەیوەندییە وە شیوەیگ ووردتر.