روانگەیگ ژینگەیی 15 کارەسات لەبان عراق توومار کەێد و هوشداری لە فراوانی بیاوانبۊن
شەفەق نیوز - بەغداد
روانگەی "عراق سەوز"، ئمڕوو چوارشەممە، ئاشکرا لە توومارکردن 15 جۊر لە کارەساتەیل ژینگەیی و کەشوهەوایی و مرۆیی کرد کە عراق لە ماوەی سێ دەیەی گوزەشتە تویشان بۊە، و هوشداری دا لە فراوانبۊن بیاوانەوبۊن لە وڵاتەگە.
روانگەگە لە راپۆرتیگ دیاری کرد، کە عراق لەی ماوە تویش کارەساتەیل کەڵەکەبۊیگ هاتگە کە بۊنەسە مدوو خراوەوبۊن "رخدار" لە سەرچەوە سروشتییەیل و سیستەمە ژینگەییەیل، و بەشداری کردنە لە داوەزیان بەرهەمهاوردن کشتوکاڵی و سەختبۊن فشارەیل لەبان سەرچەوە ئاوییەیل.
دیاری کرد کە نووترین داتا نیشتمانییەیل نشان دەن کە نزیکەی 55.5% لە رووبەر عراق هەڕەشەی بیاوانەوبۊن هابانی، لە وەختیگ رێژەی ئەو زەوییەیلە کە خراوەو بۊنە رەسێدە نزیکەی 23.2% لە رووبەر وڵاتەگە، ئەوەگ رەنگدانەوەی فراوانبۊن ئاڵشتکارییە ژینگەییەیلە، و ئاشکرا کرد کە عراق لە ماوەی ساڵەیل گوزەشتە بەرزەوبۊنیگ وەرچەو دی لە دۊارەبۊن واوتووز و شمارەی ئەو رووژەیل خوڵوتووزە وەگەرد کەمەوبۊن رووبەرە سەوزەیل و زیایبۊن خراوەوبۊن خاک وە هووکار شوورەوبۊن و ماڵین.
روانگەگە دووپات کرد کە لە دیارترین ئەو کارەساتە کەشوهەوایی و ژینگەییەیلە کە عراق تویشیان هاتگە لە بیاوانەوبۊن و خراوەوبۊن زەوییەیل، و هشکەساڵی تیەن کە لە ئەنجام کەمەوبۊن تون لە داهاتە ئاوییەیل ئەرا چەمەیل تیەێد، و واوتووز، و شەپوولەیل گەرمای سەخت، و لافاوەیل کە لە ئەنجام ئاڵشتکارییە کەشوهەواییەیل و بەرزەوبۊن ئاست چەمەیل لە بڕیگ لە وەرزەیل تیەن.
وەپای راپۆرتەگە، کارەساتەیل خاک و ئاو شوورەوبۊن خاک لەخوەی گرد کە بۊەسە یەکیگ لە دیارترین ئەو سەختیەیل کە هەڕەشە لە رووبەرەیل فراوانیگ لە زەوییە کشتوکاڵییەیل کەێد، و خراوەوبۊن چۊنایەتی ئاو لە ئەنجام بەرزەوبۊن شووری و پیسکەرەیل، و هشکەوبۊن هۆرەیل و لەدەسدان ناوچە شیدارە زینگەیل و سەرچەوەیل ژیان سەرەکی، لە وەختیگ کارەساتە مرۆییەیل لە جەنگەیل و ململانێیەیل و دەرهاویشتە ژینگەییەیلیان خوەی دۊنێد، لە شان پیسبۊن نەفتی و پیشەسازی، و تەختکردن زەوییە کشتوکاڵییەیل و ئاڵشتکردن رەگەزیان.
روانگەگە دەسنشان کرد کە کارەساتە تەندروسی و کۆمەڵایەتییەیل خوەی دۊنێد لە زیایبۊن رخباریەیل بڵاوەوبۊن بیمارییە پەیوەندیدارەیل وە پیسبۊن ئاو و خراوەوبۊن خزمەتگوزارییەیل ئاو و ئاوەڕۆ، و ئاوارەبۊن ناوخۆیی وە مدوو هشکەساڵی و خراوەوبۊن رییەیل ژیان، و لەدەسدان ئاسایش خوەراکی لە ئەنجام داوەزیان بەرهەمهاوردن ناوخۆیی، بیجگە لە ئاگرکەفتنەیل باخەیل و لەدەسدان فرەچەشنی بایۆلۆژی.
روانگەگە هوشداری دا لەوە کە وەردەوامبۊن ئی کارەساتە کەڵەکەبۊەیلە هەڕەشە لە ئاسایش ئاویی و خوەراکی و تەندروسی ئەرا عراقییەیل دەێد، وە داواکردن ئەرا راگەیانن رەوش لەناکاو کەشوهەوایی، و جیوەجیکردن پلانیگ نیشتمانی ئەرا نواگیریکردن بیاوانەوبۊن، و دەسکردن وە پرۆژەیگ نیشتمانی ئەرا دارچنین و دووارە نووەوکردن پشتینە سەوزەیل، و تازەوکردن سیستەمەیل ئاویاری و جووەیل ئەرا چارەسەرکردن شووربۊن و رێکخستن وەکارهاوردن ئاو، و دروسکردن دەسەیگ نیشتمانی باڵا ئەرا کەمەوکردن رخباریەیل کارەساتەیل کە شارەزایەیل و لایەنە پەیوەندیدارەیل لەخوەی بگرێد.
