"یەکێتی مەیدانەیل".. ئایا کووتایی هات یا ئامرازەیلی لە عراق ئاڵشت بۊن؟

شەفەق نیوز- بەغداد/ بەیرووت/ سەنعا

وەرجە چوار ساڵ، لە ئاب/ ئۆگستس 2022، زاراوەی "یەکێتی مەیدانەیل" فرەتر ئاشکرا و جیوەجیکریای بۊ لەبان راسیەگە، لە ماوەی ئەو رویوەڕویبوینە کە بزووتنەوەی "جیهاد ئیسلامی" لە فەلەستین ناو "جەنگ یەکێتی مەیدانەیل" نا لەبانی، جویر نشانەیگ ئەرا بەسیان بەرەیل غەززە و کەنار خوەرئاوا و قودس وەیەکەو.

وەلی چەمکەگە زویتر لە واتا فەلەستینییەگەی رەد کرد، وە تایبەت دۊای رویداوەیل 7 تشرین یەکەم/ ئۆکتۆبەر 2023، تا بچوودە ناو وتاریگ فراوانتر لەباوەت بەسیان بەرە هەرێمییەیل وەیەکەو کە لە لوبنان و عراقەو دریژەو بوون تا یەمەن و سووریا.

 ئمڕوو، دۊای تەواوبۊن دەرچگن هیزەیل ئەمریکی و هیزەیل هاوپەیمان ناودەوڵەتی لە عراق لە 30 ئەیلول/ سێپتەمبەر 2026، "یەکێتی مەیدانەیل" لە وەردەم قۆناغیگ نوو دیار دەێد، کە چەمکەگە ئەرا گشت گرووپە چەکدارە عراقییەیل کووتایی نەهاتیە، وەلی سەرلەنوو ئامرازەیل خوەی دروس کەێدەو وەپەی تەرازۊ هیزە نووەیل و سروشت قۆناغ ئایندە.

کیشانەوەی ئەمریکی کووتایی وە مشتومڕ لەبان چەک نەهاورد، هەرلیوا سنووریگ نەنا ئەرا دووبەرەکی لە ناوەین ئەو گرووپەیلە کە ئامادەیی خوەیان ئەرا کارکردن لەناو دامەزراوەیل دەوڵەت راگەیانن و ئەوانەگ ترەک کە هێمان رەتەو کەن دەس لە توانایەیل سەروەخوەیی خوەیان هەڵبگرن.

یەکێتی وە ئامرازەیل جیاواز

لە خود وەخت، ناوچەگە چوودە ناو قۆناغیگ ئاڵووز وەرد وەردەوامی جەنگ لە ناوەین وڵاتە یەکگرتگەیل و ئیران لە 28 شوبات/ فێبرواری 2026ـەو، ئەو کارە کە عراق، لەوەر شوینەگەی و پەیوەندییەیلی وەرد تەهران و واشنتۆن، خەێدە وەردەم هاوسەنگییگ کە وسیاس لەبان دویرکەفتن لە بەشداریکردن راسەوخۆ لە جەنگەگە، وەرد مقیەتیکردن پەیوەندییە هەرێمییەیلی و هەژمارە سیاسی و ئەمنییەیلی.

لەی باوەتەو، نۊسەر و شیەوکەر سیاسی لوبنانی، عەلی عەلائەدین ئۊشێد، کە ئی بەسیانە وەیەکەو "هێمان مەنیە"، و وە وەردەوامی پەیوەندییەیل و هەماهەنگی، لە ناوەین ئیران و گرووپە عراقییەیل و حزبولڵای لوبنانی و ئەنساروڵڵای یەمەنی (حووسییەیل) هەس.

عەلائەدین لە قسەیلی ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز دۊنێد، کە پیشهاتە سەربازییەیل دۊایی "تەکتیکیگ جیاواز" چەسپاننە، وە شیوەیگ کە هەر مەیدانیگ رویوەڕویبوین خوەی وەپەی رەوش و مەزەنەیل خوەی وەڕیەو بەێد، وەرد مەنین ئامانج ستراتیژی هاوبەش.

هەرلەیوا، ئەو لە جیاوازی ئاست بەشداریکردن لە ناوەین بەرەیل بەڵگەیگ لەبان کووتاییهاتن چەمکەگە نیەۊنێد، بەڵکم لەبان سەرلەنوو گونجاننە دۊنێد.

سەرلەنوو دروسکردن مەیدانەیل

لە عراق کووتاییهاتن بۊین سەربازی ئەمریکی مانای کووتاییهاتن دۆسیەی گرووپە چەکدارەیل نەیا، چۊنکە کەتیبەیل سەید شوهەدا و ئەنسارولڵای ئەوفیا پابەندبۊن خوەیان وە دوینستن حکومی راگەیانن، لە وەختیگ کەتیبەیل حزبوڵڵا و بزووتنەوەی نوجەبا وەردەوام بۊن لە رەتکردن پابەندبۊن وە خود رێڕەوەگە، وەپەی قسەی شارەزای ئەمنی سەیف رەعد.

رەعد ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێدیش، کە ئەو پیشهاتەیلە کە مەیدانەیل ترەک وەخوەیانەو دینیە، وە تایبەت لوبنان، گاڵ سوپای پاسداران ئیران دان ئەرا چەوخشانن سەرلەنوو وە شیوازەیل ئۆپراسیۆنی و سەربازی خوەی، و چگن لە پشتبەسین وە پێکهاتە گەورا و ئاشکرایەیل ئەرا کۆمەڵەیل بۊچگتر کە بەسیانە وە فەرماندەیی راسەوخۆ، و وە شیوەیگ سەروەخوەییتر لە گرووپە ناسریاگەیل کار کەن.

رەعد دۊنێد کە ئی وەرچەرخانە بەسیاس وە ئەوەگ مەیدان لوبنانی لە ماوەی ئەو جەنگە دیەی کە 40 رووژ کیشا و ئەو پیشهاتەیلە کە وە دۊای هاتن، و ئیران ئیسە فرەتر لارەو بوود ئەرا پشتبەسین وە کۆمەڵەیل بۊچگ کە پەیوەندی راسەوخۆ وە فەرماندەیی سوپای پاسداران ئیران دیرن، لەجیای پشتبەسین وە پێکهاتەیل گەورا و ئاشکرا.

 ئۊشێدیش کە جیاوازی ئاست پاڵپشتی ئیرانی لە ناوەین مەیدانەیل ناوچەگە تۊنریەێد لە سای ئی ئاڵشتکارییە بفامریەێد، وە دەسنشانکردن ئەرا ئەوەگ ئیران نیەتواێد بکیشیەێدە ناو پووکاننیگ دریژماوە، و ئەراوە شایەت روی بکەێدە پاڵپشتیکردن بڕیگ بۊچگتر کە لەناو پەیکەریگ کار کەن کە مقیەتی لە چەمک "یەکێتی مەیدانەیل" کەێد، وەلی وە شیوازیگ جیاواز لە جاران.

وەپەی قسەی رەعد، ئی وەرچەرخانە مەیدان عراقی کەێدە خاوەن گرنگییگ تایبەت لەناو نووڕین نوو ئیرانی، وە مدوو شوین جوگرافی و سیاسی عراق و پەیوەندییەیلی وەرد ئیران.

بیلایەنکردن مەیدان عراقی

لە وەرانوەر یە، توێژەر لە باوەت سیاسی، سوهاد شەمەری، خوەنستنیگ پیشکەش کەێد کە فرەتر زوور کەێدە بان هەڵوێست دەوڵەت عراقی.

شەمەری ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز ئۊشێد، کە عراق "لایەنیگ نییە لەو جەنگە کە ها لە ناوەین ئیران و ئەمریکا"، و حکومەت، وە پاڵپشتی لە هیزە سیاسییەیل، کار کەێد ئەرا ریگریکردن لە رەنگداین ململانێ هەرێمییەگە لەبان ئاسایش و ئابووری عراقی.

دیاری کەێد کە وڵاتەگە باجیگ ئابووری و ئەمنی گەورا داگە لە ماوەی ساڵەیل گوزەشتە، و پەکخستن هەناردەیل نەفت یا کەفتن دامەزراوە گرنگەیل وەر رخ تۊنێد قەیرانەیل ترەک زیای بکەێد کە بەغداد لە قۆناغ ئیسە هەوەجە وەپییان نەیرێد.

 دۊنێد کە گرووپە عراقییەیل، لە وەخت ئیسە، نیەونە لایەنیگ راسەوخۆ لە جەنگ، وە پشتبەسین وە ئەوەگ وە لەیەکفامینە سیاسییە ناوخۆییەیل و پەیمان حکومی وەسفی کەێد ئەرا وەکارنەهاوردن خاک عراق جویر سەکوویگ ئەرا پەلامارەیل.

شەمەری باوەڕ دیرێد کە دەرچگن هیزە ئەمریکییەیل ژینگەی سیاسی و ئەمنی ئاڵشت کردگە، و شایەت ری واز بکەێد لە وەردەم قۆناغیگ نوو کە لەناوی سەرۆک وەزیرەیل و فەرماندەی گشتی هیزە چەکدارەیل بوودە وەرپرس سەرەکی لە بڕیار ئەمنی، وە پاڵپشتی لەو هیزە سیاسییەیلە کە دۊنن بەرژەوەنی عراق ها لە دویرکەفتن لە ئاڵشتبۊنی ئەرا مەیدان جەنگ هەرێمی.

لە یەمەنیش، ئەندام هاوپەیمانی "حزبەیل دژە پەلامار" عادل راجح، خوەنستنیگ جیاواز پیشکەش کەێد، و ئۊشێد کە "یەکێتی مەیدانەیل" هێمان لەبان ئاستە سیاسی و سەربازییەیل مەنیە، و هەماهەنگی لە ناوەین گرووپە عراقییەیل و حزبولڵا و ئیران و یەمەن وەردەوامە.

وەلی راجح لە خود وەخت جیاوازی کەێد لە ناوەین ئی چوارچیوە هەرێمییە و سروشت جەنگ ئیسەی یەمەن، و ئەرا ئاژانس شەفەق نیوز دیاری کەێد، کە ئەو جەنگە کە لە یەمەن وەردەوامە موورک ناوخۆیی دیرێد، و توانا سەربازییە یەمەنییەیل وە شیوەیگ سەروەخوەیی رویوەڕویبوین رکابەرە ناوخۆییەیل و گردەوبۊنە سەربازییەیل بەسیاگ وە سعوودیە گرنە دەس.

وەپەی قسەی راجح، یە مانای کووتاییهاتن "یەکێتی مەیدانەیل" نەیرێد، بەڵکم مانای ئەوەسە کە هەر بەرەیگ وەپەی رەوش خوەی جۊلیەێد.

لە کووتایی ئۊشێد کە هاتن وڵاتە یەکگرتگەیل یا ئیسرائیل وە شیوەیگ راسەوخۆ ئەرا ناو جەنگیگ لە بانان وەرد یەمەن تۊنێد بوودە مدوو وەگەڕخستن فراوانتر ئەرا چەمکەگە و بەشداریکردن گرووپە عراقییەیل و شایەت ئیرانیش.