ئاژانس ناودەوڵەتی وزە: قەیران ئیسە لە جەنگەیل هەفتایەیل تونترە و چارەسەر لە هورمزە

شەفەق نیوز - وەدویاچگن

وەڕێوەبەر جیوەجیکار ئاژانس ناودەوڵەتی وزە، فاتح بیرۆڵ، ئمڕوو دووشەممە، راگەیان ک ئاژانسەگە خەریک سڵاکاریە وەگەرد حکوومەتەیل لە ئاسیا و ئەورووپا دەربارەی وەبازاڕخستن فرەتر لە پاشەکەفتەیل نەفت "ئەگەر کارەگە گرنگ بوود" لە ژیر سای جەنگ وەردەوام ئیران، و وتیش رەوشەیل ئیسە گەنترینە لە دویای هەردوگ قەیران نەفت لە دەیەی هەفتای سەدەی گوزەشتە.

"قەیران دەیەی هەفتا" یەکیگ لە گەورەترین قەیرانەیل وزەی جیهانییە، ک لە ساڵ 1973 قەیەغەی نەفت عەرەبی بۊە مدوو بەرزەوبۊن سەخت نرخەیل و کەمبۊن دابینکردن نەفت، و یەیش لە ساڵ 1979 دووارە بۊەو وەگەرد کەمبۊن بەرهەم ئیران دویای شووڕش و جەنگ عراق و ئیران، ک ئی دوو قەیرانە بۊنە مدوو شیویان ئابووری جیهانی و بەرزەوبۊن گەورەی پەنام (هەڵاوسان).

بیرۆڵ لە قسەیلیگ وەرانوەور "یانەی رووژنامەوانی نیشتمانی" لە کانبێرا وتیش: "ئەگەر گرنگ بوود، بیگومان ئەنجامی دەیمن، ئیمە تەماشای رەوشەگە کەیمن و شیەوکردن و هەڵسەنگاندن ئەرا بازاڕەیل کەیمن و باسی وەگەرد وڵاتەیل ئەندام خوەمان کەیمن".

باس یەیش کرد ک هیچ ئاستیگ دیاریکریای ئەرا نرخ نەفت خاو نییە ک بکریەێدە پێوەر ئەرا وازکردن خولیگ ترەک لە پاشەکەفتەیل.

قەیران خوەرھەڵات ناوڕاس وە "فرە تون" باس  کرد، و تەنانەت لەو دوو تەکان (شۆک) نەفتە ک جیهان لە دەیەی هەفتایەیل سەدەی گوزەشتە گەنترە، بیجگە لەوەگ لە کاریگەری جەنگ ڕ6ووسیا و ئۆکراینا وەبان دابینکردن گاز سەختترە.

بیرۆڵ لەی باوەتەو وت: "گرنگترین و تاکە چارەسەر ئەرا ئی گرفتە، لە وازکردن تەنگەی هورمزە".

وڵاتەیل ئەندام لە ئاژانس ناودەوڵەتی وزە لە 11ی ئازار رێککەفتن وەبان خستنەوەر بڕیگ پەیمانەیی ک رەسێدە 400 ملیۆن بەرمیل نەفت لە پاشەکەفتە ستراتیژییەیل ئەرا نواگیریکردن بەرزەوبۊن سەخت نرخەیل جیهانی نەفت خاو.

سەرۆک ئەمریکی دۆناڵد ترەمپ، رووژ شەممە، هەڕەشەی پەلامار سەربازی دامەزراوەیل وزەی ئیران کرد، ئەگەر تەنگەی هورمز وە تەواوی و "بی هەڕەشە" واز نەکەن لە ماوەیگ ک لە 48 سەعات رەد نەکەێد.